8M: cal é hoxe a axenda feminista?

A vía institucional é, foi e semella que seguirá a ser, o camiño que o sistema abre ao feminismo. Resultou demoledor nos oitenta coa incorporación de cadros do feminismo ás institucións descabezando parte dos movementos sociais ou, peor, dando excesiva voz aos sectores menos transformadores do mesmo. Agora, como forma de combater esa forza que se presentou imparábel e que impulsou a millóns de mulleres no mundo o 8 de marzo, o sistema emprega o debate institucional como rego polo que transitar na axenda feminista, reducindo a impugnación do sistema a un debate de cifras que, en ningún caso, vai saír fóra do control do propio sistema.

Ximena González

Tras as masivas mobilizacións do 8 de marzo e a resposta á sentenza infame da violación de San Fermín 2017 coñecido como caso de La Manada chegan as primeiras diverxencias na axenda feminista após o 8M. Coñecendo o movemento feminista non era difícil prognosticar que en canto se entrase nas diferentes materias da axenda as estratexias acabarían impondo intereses e prioridades diferentes. É, desde hai douscentos anos, a realidade diaria do movemento feminista.

1. UNIDADE CON AXENDA MÚLTIPLE. A chamada á unidade funciona cando a axenda e múltiple, é decir, cando coloca enriba da mesa un calendario e unha táboa reivindicativa abondo extensa como para atopar puntos de encontro que acotío traballan en axendas paralelas. Sábeno as feministas organizadas e descoñéceo quen acaba de chegar ao feminismo organizado. Será tamén unha das aprendizaxes posteriores a este masivo 8M.

Na Galiza é claro, mentres os feminismos autónomos centran o seu traballo en dar resposta ás denuncias das violencias machistas que trouxo o empoderamento do 8M no seo da esquerda política, os movementos sociais ou os contextos laborais, os grupos vencellados ás axendas estatais viran cara unha axenda institucional centrada na presión aos partidos políticos.

Diferentes, mais non excluíntes, ambas realidades conviven dende moito antes do 8M, son dous camiños coñecidos para o movemento organizado que non teñen dado poucas dores de cabeza para establecer axendas comúns alén das datas de reivindicación internacionais ou a expresión máis bárbara da violencia machista: os asasinatos. Mais nunca antes tanta xente ollaba cara esta axenda política das mulleres feministas con interese.

2. ESPAZOS DE UNIÓN CONTRA AS VIOLENCIAS. Dende hai uns anos, e froito dunha denuncia pública colectiva das feministas dunha agresión machista en Compostela, trabállase na Galiza nun protocolo para a prevención e abordaxe das violencias machistas nos movementos sociais. Os traballos, pausados e exhaustivos, traerán nos próximos meses un encontro de reflexión e debate á axenda de moitas mulleres pertencentes a diversos espazos e proxectos feministas.

No último mes houbo outra denuncia pública dunha agresión no seo do movemento xuvenil, apoiada nun momento político no que as redes e o apoio ás mulleres agredidas consegue crear espazos de seguranza para elas. Este caso, tamén vivido no ámbito de Compostela, ten centrado os esforzos do feminismo autónomo na organización de asembleas e espazos seguros para a denuncia e a resposta fronte a este tipo de violencias.

Tres anos separan unha denuncia da outra, e o máis recente vén retomar a axenda colectiva iniciada por aquel, que achegará ao conxunto do feminismo un documento sobre o que traballar e construír conxuntamente espazos de reflexión e acción sobre as violencias cotiás.

3. INSTITUCIÓNS/CONTRAPODER. A tensión institución/contrapoder mantén a súa total vixencia no feminismo após o 8M. A axenda extensa e multipolar que chamou á grave feminista fíxoo para impugnar o conxunto do sistema socioeconómico heteropatriarcal, e agora volta virar para un sector do feminismo nunha cuestión de presión ou lobby face os partidos políticos do sistema.

Exemplo paradigmático foron as mobilizacións do 16 de maio reclamando o cumprimento do Pacto de Estado, de escasa asistencia e proxección mediática na Galiza pois o feminismo autónomo non ten na súa axenda unha liña de reivindicacións institucional que negociar.

Tampouco serviu para repetir as mobilizacións da sentenza de La Manada, nin enmascarando as convocatorias eliminando a referencia ao Pacto de Estado e reclamando simplemente “Orzamentos = Compromiso” pois a dinámica estatal ten pouco a ver con como se coordina e mobiliza o feminismo galego. Apenas un cento de persoas na Coruña e un par de centos en Vigo amosaron que tampouco esa é unha axenda unitaria para o feminismo.

A destacar tamén o papel dos medios de comunicación no interese en centrar a axenda feminista na vía institucional, dando cobertura e relevancia a estas mobilizacións apenas secundadas por un sector do feminismo galego.

4. O REGO INSTITUCIONAL. A vía institucional é, foi e semella que seguirá a ser, o camiño que o sistema abre ao feminismo. Resultou demoledor nos oitenta coa incorporación de cadros do feminismo ás institucións descabezando parte dos movementos sociais ou, peor, dando excesiva voz aos sectores menos transformadores do mesmo. Agora, como forma de combater esa forza que se presentou imparábel e que impulsou a millóns de mulleres no mundo o 8 de marzo, o sistema emprega o debate institucional como rego polo que transitar na axenda feminista, reducindo a impugnación do sistema a un debate de cifras que, en ningún caso, vai saír fóra do control do propio sistema.

Onte mesmo os partidos do sistema expresaban as súa satisfacción por incorporar aos orzamentos da dereita que cuestionou o matrimonio de persoas do mesmo xénero ou o dereito das mulleres a decidir sobre os nosos corpos 35 veces menos orzamento que o destinado a defensa, nun Pacto de Estado que ademais inclúe medidas xa existentes nas leis que esa mesma dereita, e moita da esquerda, incumpren.

Falta saber que forza terá o feminismo que escolleu sentarse á mesa do sistema para debater no seu limitado marco político e se esa axenda acaba encontrando algunha alianza no feminismo autónomo. Hoxe non o parece.

5. A AXENDA ANTICAPITALISTA. Na Galiza o feminismo anticapitalista mantén o rumbo trazado antes do 8 de marzo, hoxe quizais con máis mulleres organizadas ou cerca de organizarse en algún dos colectivos que existen, e oxalá creando xa o xermolo de moitos máis.

A axenda semella inalterábel, construción de acordos e redes fortes que permitan afrontar novos retos e desafíos. Traballando desde a diversidade e cunha lentitude que quizais dende fóra desanime, mais que desde dentro impulsa e fortalece.

Aparentemente non hai convocatorias públicas colectivas próximas e o feminismo organizado continúa coas súas axendas, mais no día a día o feminismo crea proxectos e espazos de encontro e debate que xeran novas ideas e novas activistas.

O ciberactivismo feminista toma as redes como o feminismo tomou e toma os debates e conversas nos días posteriores ao 8 de marzo ou as mobilizacións da sentenza, mais cando os focos se apartan para mirar cara outro lado o feminismo segue medrando e organizándose na Galiza. No vindeiro mes será dando apoio ás reivindicacións LGBT, e xa se prepara a nivel local o 25 de novembro, Día Internacional Contra a violencia face as mulleres.

Cal é entón a axenda feminista? A mesma de sempre: transformar o mundo radicalmente. Que mudou entón após o 8M? Que hai máis mulleres organizadas, máis redes creadas e moita máis forza da que xa había para traballar como se fose posíbel facelo.

8M: Un encontro afortunado ou un desafío ao status quo?

Hoxe o feminismo que apunta a desmontar a estrutura que sustenta o sistema para reconstruila coa vida no centro das políticas, analiza con prudencia o éxito das mobilizacións pois é consciente do difícil que resulta transformar a sociedade e aos seus individuos e construír outras formas de relacionarnos. Cando os medios de comunicación do sistema difunden e apoian, como fixeron coa folga deste 8 de marzo, as alarmas permanecen accesas para evitar a instrumentalización ou desviación das propostas políticas. A euforia é pois, contida.

Ximena González

O feminismo emerxe como colosal significante colectivo capaz de aglutinar grandes masas e mobilizalas en torno non a unha reivindicación concreta senón a un programa político que procura mudalo todo.

Tras a enorme demostración de forza e organización do movemento feminista xorden nos poderes públicos e na sociedade dúas preguntas, por un lado hai quen sinala o relato colocado na opinión pública preguntando a quen se apela nos manifestos/declaracións e por outro buscando responder a que pasa tras un día histórico.

A confusión é comprensíbel pois non existe unha única reivindicación nin o conxunto delas apuntan nunha soa dirección ou solución. O feminismo lanzou un desafío político con poucos precedentes: dirixirse á sociedade, ao ámbito do persoal e íntimo e ás institucións a un tempo e desde diferentes voces e propostas. “Difusa”, “confusa”, “inintelixíbel”, “sen concreción” ou “peculiar” son só algúns dos adxectivos que se teñen dirixido á proposta política que os feminismos puxeron enriba da mesa na xornada do 8M, semella existir un acordo sobre o desconcerto ante tal cantidade de reivindicacións colocadas a un tempo na axenda pública. Mais é precisamente esta metodoloxía do movemento feminista a que permitiu o éxito das mobilizacións históricas que vivimos ao longo de todo o planeta.

Convocar unha folga de coidados, laboral e de consumo (sumando os paros estudantís) significou igualar en importancia e ampliar as demandas de tal xeito que mulleres moi diversas atopasen o seu espazo e reivindicacións nas que sentirse representadas. Así desde o feminismo máis radical até o máis “igualitarista” foron quen de establecer unha axenda común integradora na que todas as perspectivas tivesen cabida.

O éxito das mobilizacións como resultado desta metodoloxía é tan grande como a incógnita sobre como se desenvolverán no futuro tal amalgama de intereses encontrados. Que posicións conseguirán maior consenso no seo do movemento feminista, se a impugnación completa do sistema ou a aposta por mellorar as condicións de vida das mulleres dentro del poderán manter algún tipo de axenda coincidente no futuro e durante tempo.

Hoxe o feminismo que apunta a desmontar a estrutura que sustenta o sistema para reconstruila coa vida no centro das políticas, analiza con prudencia o éxito das mobilizacións pois é consciente do difícil que resulta transformar a sociedade e aos seus individuos e construír outras formas de relacionarnos. Cando os medios de comunicación do sistema difunden e apoian, como fixeron coa folga deste 8 de marzo, as alarmas permanecen accesas para evitar a instrumentalización ou desviación das propostas políticas. A euforia é pois, contida.

Mentres o feminismo que aposta todo á vía institucional pide mesas de negociación ou pactos de partidos para avanzar nos remendos do sistema confiado no modo de funcionamento do sistema; isto é, repartir certas vitorias sociais mentres non se cuestione o modelo económico no que se sustentan.

Así as cousas, aínda está por saber en que dirección nos levará a xornada histórica do 8 de marzo, se ficará para sempre na memoria como o día en que os feminismos foron quen de mobilizarse colectivamente deixando á marxe as súas discrepancias ou se o encontro é máis profundo e conseguirá consolidar un antes e un despois.

O debate que vén será do máis interesante.

Organizarmos a rebeldía para transformar a realidade

Podemos agardar, como di Marcos, a que chegue a mañá -o pobo toma consciencia de seu e aposta na soberanía e no combate do sistema- ou podemos desvelarnos e camiñar a noite: autoorganizarnos, crear estruturas propias que resistan as agresións das políticas neoliberais, traballar para mudar a realidade...

Ximena González.

O futuro é posíbel imaxinalo e non só aceitalo
Eduardo Galeano

Dixo o Subcomendante Marcos nunha ocasión que “a liberdade é como a mañá. Hai quen agarda durmida a que chegue, pero hai quen desvela e camiña a noite para alcanzala”. Desvelarse e camiñar na noite non son promesas de camiños fáciles, mais son, sen dúbida, un camiño certo para non sermos espectadoras da vida senón protagonistas.

Na acción política as soberanistas de esquerdas afrontamos un reto maiúsculo: combater (e destruír) o sistema económico e construír (e conquistar) a soberanía. Podemos facer inumerábeis cousas polo camiño, mesmo que algunhas supoñan avanzar e outras non facelo, mas se camiñamos é porque o facemos nesa direción. É un camiño duro, difícil. Decir o contrario sería enganarnos. Alguén pensa que un sistema ao que quere derrotar lle vai dar facilidades para facelo? Non parece e as experiencias demostran que non é.

Os camiños difíciles requiren de compromisos firmes para ser percorridos pero asumímolos porque queremos transformar a realidade en que vivimos e colocar a nosa rebeldía ao servizo dese obxetivo.

A maior dificuldade é o traballo constante feito no día a día, a necesidade de actuar con coherencia nunha realidade que nos empurra permanentemente cara ás contradicións do sistema en forma de camiños fáciles. Quen non gostaría de poder escoller unha forma fácil de facer as cousas? Unha forma que permitise adquirir poucos compromisos e navegar nos camarotes con vistas en lugar de ter que ir, as máis das veces, na bodega?

Hai moitas formas de percorrer os camiños duros pero resúmense en dúas: mal ou ben. Podemos agardar, como di Marcos, a que chegue a mañá -o pobo toma consciencia de seu e aposta na soberanía e no combate do sistema- ou podemos desvelarnos e camiñar a noite: autoorganizarnos, crear estruturas propias que resistan as agresións das políticas neoliberais, traballar para mudar a realidade, ser activistas e impulsoras de loitas sociais e conflitos que amosen os límites deste sistema e das súas institucións, crear condicións materiais de vida alternativas ás que ofrece o sistema, facer da vida o centro das políticas, comprometernos con honestidade a acumular forzas no campo soberanista e sumar os nosos esforzos aos esforzos das demáis para avanzar no camiño.

E para todas estas tarefas que temos por diante precisamos unha ferramenta política útil, que non nos enrede en burocratismos mas que tampouco nos convirta en espectadoras das decisións que toman unhas poucas. Unha ferramenta que funcione ao servizo da transformación social, que abra tantos espazos de debate e traballo como sexan precisos, construídos por quen en cada recanto deste país queira participar nela. Unha ferramenta na que todas as voces sexan escoitadas e as representantes públicas estean ao servizo da organización, non ao contrario. Unha ferramenta na que as decisións sexan coletivas e radicalmente democráticas. Unha ferramenta actualizada que sirva para actuar socialmente, acumulando forzas no campo soberanista para mellorar a vida das persoas. Unha ferramenta que actualice o proxecto histórico do nacionalismo, que faga de cada activista un referente e de cada militante unha activista.

Son tempos de papeis na reflexión colectiva da fronte patriótica. Para quen non coñeza o funcionamento da fronte unha asemblea nacional consiste en plasmar en documentos as reflexións e análises colectivas nun proceso de debate e emendas intenso que require un compromiso por parte da militancia. Documentos que se empregan como folla de ruta para o traballo diario das miles de mulleres e homes que nos organizamos no BNG. Por iso digo que son tempos de papeis.

Os papeis teñen unha virtude: terman de todo o que neles se coloque, das cuestións máis concretas aos obxetivos estratéxicos que nos impulsan a seguir camiñando. Hai tres anos colocamos neses papeis propostas de mudanza no funcionamento da organización: quixemos máis democracia, máis participación, máis pluralidade nos referentes, novas voces e actores políticos... e liñas políticas centradas no traballo social e na construción dunha conciencia nacional imprescindíbel para avanzarmos e construír a República Galega. Apostamos na mobilización, na participación e impulso de loitas sociais que combatan o sistema económico, na desobediencia fronte á vaga recentralizadora do estado español...

Temos que seguir actualizando a ferramenta. Agora renovamos moitas desas apostas e temos que facelas por fin realidade na nosa práctica diaria. Comprometerse a levar adiante todas as mudanzas propostas naquel momento e no actual e escoller as persoas que mellor podan defendelas e sobre todo practicalas. Sabemos que non vai ser fácil mas é absolutamente imprescindíbel.

Somos moitas as soberanistas que queremos traballar máis, e dende logo moitísimo mellor, do que o temos feito ata agora para transformar a sociedade en que vivimos, para que Galiza sexa un pobo rebelde que con voz propia imaxine e constrúa un futuro diferente para a humanidade.

Eis o asunto central ao que adicar os nosos esforzos nos tempos que veñen, no que non sobra ninguén que queira andar o camiño, citando a Emma Goldman: “antes de que podamos perdoarnos unhas ás outras temos que entendernos", non hai mellor forma de reflexionando colectivamente.

A traballar.

PS: Si, cando haxa unha cita eleitoral, colocaremos todo ese traballo construído no día a día ao servizo do país para que teña unha voz propia alí onde sexa necesaria.

 

De nova política e vellos procedementos. Ourense: caso práctico

Agardaba unha práctica política de quen di vir a renovalo todo que non se parecese tanto ás vellas prácticas que eu mesma combato dende que participo activamente en política.

Ximena González

Pasaron 100 días das municipais de maio e hoxe tócame facer unha reflexión non sobre o único goberno dunha cidade galega gobernada polo PP -do que non esperamos gran cousa, como é obvio- senón do comportamento que Ourense en Común acaba de amosar en relación a unha iniciativa do BNG de Ourense -agora sen representación no Concello- nun tema central para a cidade no que moitas levamos xa varios anos traballando. 

A situación do urbanismo en Ourense, coa caída do plan elaborado polo Partido Popular en 2003 -aquel gran pelotazo que combatemos nas rúas e na institucións- é de caos, incerteza e preocupación. A máis que probábel caída da ordenación provisional, o feito de ter que traballar no urbanismo cun plan de 1986 que nada ten que ver coa cidade construída, as reclamacións patrimoniais que poderían arruinar o Concello de Ourense e volver deixar en mans do PP o traballo de resolver a situación son motivos suficientemente graves como para que gran parte da acción política local estea centrada nesta cuestión.

Así, as que percorremos asociacións de veciñas e barrios durante a fase de exposición pública e traballamos coas veciñas nun proceso participativo que o PSOE nos furtara a todas ao non abrir unha fase previa de diálogo coas veciñas, seguimos empeñadas en traballar para pórlle ao Partido Popular todas as dificultades posíbeis para que consiga un segundo pelotazo e un novo PXOM que volva beneficiar o particular -particularmente os seus amigos construtores- fronte ao colectivo. 

Na votación que tivo lugar en novembro de 2014 para dar a coñecer á cidadanía o documento do PXOM elaborado polo goberno do PSOE -coas achegas do BNG durante o tempo que estivemos cogobernando- as concelleiras do BNG deixamos claro que o noso apoio á aprobación inicial implicaba unha segunda fase de exposición pública sen a cal non daríamos en ningún caso apoio á aprobación definitiva, calquera que fose o documento resultante desa primeira fase. 

A aprobación inicial saíu adiante con ese compromiso do PSOE dunha segunda exposición pública. Moitas militantes do BNG traballamos no plan e emendamos o documento en beneficio das veciñas da cidade, asesoramos a moitas veciñas, explicamos o plan, apoiamos as alegacións de moitos colectivos e, chegadas as eleccións e tras facerse o PP co goberno da cidade, nós, xa dende outro espazo, seguimos traballando neste documento igual que fixemos estando no Concello.

O pasado 15 de setembro participei na rolda de prensa coa que o BNG anunciou o rexistro dunha moción dirixida aos catro grupos políticos que conforman hoxe o Concello de Ourense -PP, PSOE, Democracia Ourensana e Ourense en Común- na que se solicitaba que levaran a pleno un acordo para unha segunda exposición pública do PXOM con nova fase de alegacións, imprescindíbel para garantir transparencia e participación na elaboración deste documento por parte de todas e dificultar un acordo partidario que reparta a cidade en función dos intereses do PP e os seus amigos. 

Estes días o partido instrumental para a acción municipalista que é Ourense en Común -o  que noutros sitios se dá en chamar mareas- anunciou que levará ao pleno do mes de outubro un acordo para que o pleno aprobe unha segunda exposición pública do PXOM sen facer mención ningunha á proposta que lle remitimos dende o BNG o 15 deste mesmo mes. 

Cando preguntamos a algún dos integrantes de Ourense en Común sobre por que non se menciona nada da proposta que lle remitimos dende o BNG, a resposta ou non existe ou é -literalmente- esta: «Vaise apresentar unha moción co punto t1 en materia de urbanismo do programa participativo co que Ourense en Común concorreu ás eleccións municipais de maio. Punto no que concordamos coa solicitude do BNG». 

Nunca, no tempo en que fun concelleira, ningunha das miñas compañeiras negou a ningún colectivo, asociación ou partido a autoría dunha proposta nin tivemos ningún problema en sinalar que recollíamos unha petición de outr@s para levar a súa voz ao Concello. Fun voz de colectivos cos que apenas concordaba na petición concreta do que nese momento reclamaba para eles, trasladamos directamente a voz das veciñas ao pleno, sempre -sempre- dicindo que eran elas e non nós as que o pedían e sumando o noso apoio a esa petición, reclamación ou proposta. Nunca proclamamos a honestidade máis que para aplicala no traballo diario que facemos e seguimos facendo, onde nos toca en cada momento. 

Non acredito na neolinguaxe que converte as boas intencións en mercadoría para a venda, sexa electoral ou social, o fin que persegue, mais si coñezo xente honesta en todas partes que trata de traballar o mellor que sabe no proxecto no que mellor se atopa. Iso facemos as militantes do BNG en Ourense, como imaxino que en cada recuncho do país onde teño compañeir@s. E o noso traballo ten o mesmo valor que o das demais, nin máis nin menos que o do colectivo veciñal que pide arranxar un banco da praza, mais cunha diferenza, nós damos pasos para ir nunha dirección, non facemos apenas política de circunstancia. 

Con este episodio entre o BNG e Ourense en Común agardaba máis honestidade de quen non quita a palabra da boca. Agardaba máis elegancia de quen acusa o resto de representar todos os males do mundo. Agardaba unha práctica política de quen di vir a renovalo todo que non se parecese tanto ás vellas prácticas que eu mesma combato dende que participo activamente en política, que consisten en levar palabras na boca das que vivir mais que pouco ou nada se practican. 

Non sei se a partir deste episodio é tempo de deixar de agardar nada de quen non é sequera capaz de recoñecer o traballo das demais e decide vestilo de feliz coincidencia co único obxectivo de non mencionar a quen leva traballando en facer da elaboración do novo planeamento da cidade un tema central, pateando os barrios e explicando o PXOM ás veciñas mesmo antes de que outros partidos ou iniciativas naceran. De quen, ao fin e ao cabo, acaba de volver pór no centro do debate a segunda fase de exposición pública, cando outr@s aínda falaban de tarxetas para aparcar que outras nunca tivemos, de privilexios dos que xa outras antes nunca gozamos e do duro que é facer política en Ourense. Que nolo digan a nós, que acaban de ningunearnos os últimos de quen agardabamos tal cousa.

 

Sorride porque avanzamos, e iso significa que estamos vencendo

Aprendemos tamén que avanzamos con cada proxecto transformador que iniciamos, porque de todos eles saímos con máis compañeiras conscientes da necesidade do traballo militante, malia que algunhas das anteriores fiquen quizáis polo camiño.

Ximena González

“Porque a clase obreira italiana mudou moito e non será a cousa máis simple deste mundo facer que volte ocupar as fábricas con tubos de estufa por canóns, despóis de aturdirlle as orellas e removido o sangue coa torpe demagoxia das feras maximalistas”
Antonio Gramsci, 1924

Gramsci escribiu en 1924 un artigo publicado en  L'Ordine Nuovo titulado 'Contra o pesimismo' no que reflexionaba e alertaba ás súas camaradas sobre o escepticismo xerado nun momento político complicado sobre o futuro político do partido. Sempre lembro este artigo cando crece a incertidume a nivel social e político.  

O sistema capitalista é un grande burato negro que engule a forza e a ilusión militante en canto nos descuidamos un pouco. Adicar tempo, esforzo e sacrificio á transformación radical dun sistema profundamente inxusto, nunha sociedade cada vez máis individualista, cun panorama político incerto e nun contexto de aumento da españolización medindo os éxitos e os fracasos polo patrón que o propio sistema marca pode levar moitas veces ao pesimismo e o desánimo individual e colectivo. 
 
Pero por fortuna temos o feminismo, que nos ensinou a desmontar o discurso do éxito que os sistemas patriarcal e capitalista nos gravan a lume na pel. Aprendemos que avanzar, moito ou pouco, é vencer, porque con cada avance realizado temos unha oportunidade máis para mudar as cousas. Aprendemos tamén que avanzamos con cada proxecto transformador que iniciamos, porque de todos eles saímos con máis compañeiras conscientes da necesidade do traballo militante, malia que algunhas das anteriores fiquen quizáis polo camiño. Aprendemos que todas as iniciativas colectivas que pomos en marcha suman porque de todas ellas podemos aprender algo, dos acertos e dos erros, das pequenas ou grandes victorias e das pequenas ou aparatosas caídas, se traballamos con honestidade e compromiso. Aprendemos ademáis que con cada debate e reflexión que iniciamos e partillamos, cuestionando o estado das cousas, estamos un pouco máis preparadas para afrontar os retos futuros de todo o que aínda temos por gañar nese ceo que queremos tomar por asalto na construción dunha sociedade xusta e equitativa dun país soberano e solidario co resto de pobos do mundo. 

É dende este convencemento de que cada paso que damos nos achega á victoria que podemos afrontar con optimismo as tarefas diarias da nosa militancia política. Conscientes do sacrificio mas tamén da importancia de cada paso e de cada proxecto no longo e difícil camiño cara esa utopía á que camiñamos, rescatando un pensamento de Eduardo Galeano, non só porque a soñamos senón porque nos axuda a andar o camiño, para nós as comunistas coa certeza de facela posíbel.

E se estamos convencidas de que dar pasos é avanzar, e de que cada avance é unha vitoria tamén sabemos que cada proxecto que sume nese camiño é imprescindíbel. Esta é unha das cuestións das que máis deberamos ocuparnos na actualidade as mulleres e homes que traballamos pola construción do socialismo e a conquista da idependencia na Galiza. Nun momento no que calan discursos antipolíticos contra a autoorganización social e mesmo contra as estructuras políticas temos que saber que a organización é imprescindíbel, que as transformacións sociais non xurden de xeito espontáneo, que a hexemonía cultural non se desmonta dende as armas do sistema e que os procesos de liberación nacional ou son unha acumulación de forzas que respalden as decisións e as apostas políticas de ruptura democrática ou non serán. 

Cada asociación en defensa da lingua, da cultura, da historia e do patrimonio material e inmaterial, da memoria, cada proxecto de defensa e conservación do territorio, cada espazo feminista de defensa da soberanía das mulleres, cada meio de comunicación en galego e cada iniciativa social que defenda Galiza como unha nación son imprescindíbeis. Como o son cada loita pola xustiza social, cada conflito obreiro ou cada iniciativa en defensa dos dereitos sociais e políticos das galegas e galegos. Porque con cada un destes proxectos que impulsamos, afortalamos ou acompañamos damos un paso e avanzamos.

A pesar da difícil tarefa que temos por diante non hai lugar para o pesimismo no nacionalismo galego. Os proxectos vanse transformando e os espazos políticos mudan si, mas sempre fumos quen de defender e mobilizar unha sociedade activa e comprometida. É certo que ás máis das veces os números do sistema din que perdemos, mas temos que ser capaces de ollar ao redor e ver que son inumerábeis as persoas que en cada recuncho do país traballan por construír e reconstruír o país, dende a militancia, os activismos, as tarefas profesionais, o lecer, a cultura, o asociacionismo. Nacen sen descanso proxectos, grandes e pequenos, que nos ensinan ao mundo coas potencialidades dunha terra viva e creativa con vontade de ser en pé de igualdade co resto de pobos do mundo. E todos son importantes, e todas as compañeiras imprescindíbeis. 

Asi sumar forzas é unha tarefa moito máis construtiva. Respeitar os espazos nos que cada quen desenvolve a súa actividade militante e entender eses espazos como parte imprescindíbel da loita común e non como espazos de subordinación a ela permite establecer relacións de confianza que nos achegan a oportunidades de colaboración e traballo colectivo cheas de avances e pequenas victorias que despexan o negro horizonte que para nós quere debuxar o sistema. 

Dende o ambientalismo, o internacionalismo, a cultura, o feminismo, a defensa do territorio, a loita sindical, a autoorganización social, os medios de comunicación propios, o compromiso político, a participación, a universidade, o urbano ou o rural construímos nación e transformamos a sociedade. Paso a paso, proxecto a proxecto, avance a avance, concello a concello, victoria a victoria. Tal e como di Vandana Shiva: “estou totalmente segura de que gañaremos, semente a semente, planta a planta, camponesa tras camponesa, comunidade tras comunidade. E liberaremos a terra. E gañaremos a seguridade alimentaria” co optimismo co que só enfronta unha loita planetaria contra os maiores poderes do capital unha feminista decidida.