Defender o monte é defender Galiza!

A vaga de lumes que asolou o noso país constitúe unha traxedia de enormes proporcións, mais en ningún caso unha catástrofe natural nen inevitábel. Os incendios forestais teñen detonantes e autores directos, mais tamén causas estruturais que foran reiteradamente denunciadas nos últimos anos.

A vaga de lumes que asolou o noso país constitúe unha traxedia de enormes proporcións, mais en ningún caso unha catástrofe natural nen inevitábel. Os incendios forestais teñen detonantes e autores directos, mais tamén causas estruturais que foran reiteradamente denunciadas nos últimos anos. Dado que non só non se tomaron medidas para as atallar, senón que se aprobaron algunhas – política forestal, lexislación sobre montes, eucaliptos, biomasas, etc…— que só favorecen a súa reincidencia e expansión, podemos sinalar, sen ningún tipo de dúbida, que existen graves e directas responsabilidades políticas nos gobernos autonómico e central.

A conexión entre poder político e económico é absoluta no noso país. A política do Partido Popular non obedece a ningunha consideración que teña en conta as mínimas necesidades humanas, sociais, a preservación do territorio ou a protección do medio. O Executivo galego e central actúan en grande medida como comités de administración dos monopolios, nomeadamente en favor de ENCE no que se refire á política forestal. Determinadas leis aínda en tramitación, como a Lei de Iniciativas Empresariais, só confirmarán esta premisa.

Os nosos montes, as vivendas e finalmente as nosas vidas son vítimas da ofensiva neoliberal despregada polo capitalismo, que presupón novos e máis graves ataques do capital ao traballo. A derrota dos traballadores en campos como a reforma laboral, a devaluación salarial e a extensión da precariedade acaba por ter consecuencias na extensión dos lumes: unhas semanas antes desta vaga de lumes a Xunta, que se nega a criar un servizo permanente de extinción de incendios, despedía uns 500 traballadores, para se aforrar os custos da súa estabilidade. Esta ofensiva do capital implica una nova fase histórica moito máis destrutiva que a anterior, caracterizada entre outros factores pola incorporación dos sistemas ecolóxicos á explotación masiva. Coincide no noso país cun acelerado proceso de terciarización e urbanización que entende o abandono e despoboamento do rural como un compoñente imprescindíbel da modernización.

Non existe política forestal máis alá da que dita o capital, nin medidas de prevención, nin recursos suficientes de extinción. Máis unha vez, unha grave catástrofe obrigou ao noso pobo a se organizar de forma espontánea e inmediata, cos recursos precarios ao alcance e con enormes riscos: dos mariñeiros que tentaban parar a inabarcábel maré negra aos veciños que teñen algúns caldeiros e mangueiras para extinguir un lume insondábel. O mesmo Estado que perfecciona os seus aparellos represivos, opresivos e extractivos carece voluntariamente de capacidade para asegurar unhas condicións mínimas de seguridade para a poboación. O pobo galego nada gaña ao permanecer como colonia de España.

Do MGS transmitimos a nosa solidariedade a todas as vítimas, ás traballadoras e traballadores que loitan contra o lume, e a todas as galegas e galegos que dunha forma ou doutra encararon as lapas e as súas consecuencias. Apelamos a nos organizar e mobilizar para denunciar responsabilidades e esixir outro futuro para os nosos montes e a nosa nación.

Comité en Defensa do monte Galego:
10 medidas de país contra a desfeita

Dende 1988 até hoxe en Galiza, e segundo datos oficiais, téñense producido máis de 100.000 incendios forestais que queimaron máis de 500.000 has. de monte, das que preto de 200.000 has. eran de arboredo.

Dende 1995, hai uns 10.000 incendios ao ano, un incendio por cada 2 Km2 de superficie forestal –a media estatal é dun incendio por cada 25 Km2. En Galiza, co 7,7 % da superficie forestal estatal, acontecen o 45% de todos os incendios, estando un 30% da superficie forestal afectada.

DEZ MEDIDAS PARA LOITAR EFICAZMENTE CONTRA OS LUMES

1. Un ordenamento territorial acorde coas características do noso país, no que o monte ocupa uns 2/3 do territorio e coa maior densidade de núcleos de poboación de Europa. Evitar o despoboamento, o abandono dos usos tradicionais e a forestación de terras agrarias ao tempo que se fomentan alternativas produtivas sustentábeis para o medio rural.

2. Unha nova política forestal que promova a multifuncionalidade do monte e protexa as súas funcións ecosistémicas (regulación do ciclo hídrico, sumidoiro de carbono, reserva de biodiversidade) e sociais.

3. Un novo Plano Forestal que contemple os montes como algo máis que subministradores de madeira barata para triturar ou queimar, que limite a expansión das especies pirófitas e alóctonas e que promova unha silvicultura preventiva e sustentábel.

4. Incremento dos esforzos e os investimentos en prevención, que deberían ser superiores aos de extinción. Os labores de prevención, vixilancia, loita contra o lume e rexeneración deben desenvolverse durante todo o ano.

5. Planificación e desenvolvemento de programas de rexeneración hidrolóxico-forestal nos montes queimados para evitar a perda de solo e a erosión, prohibindo a mudanza de usos e a especulación nestes terreos.

6. Labores de rexeneración da vexetación natural nas zonas queimadas.

7. Promoción do incremento dos montes públicos e reforzar o papel das Comunidades de Montes Veciñais en Man Común, impedindo a súa privatización e a entrada de capital especulativo no monte.

8. Profesionalización os equipos de prevención, detección, extinción e rexeneración nos incendios, que deben estar baixo un mando único dependente da Xunta de Galicia, evitando privatizar os seus servizos.

9. Rapidez e transparencia no acceso á información sobre os lumes, poñendo a disposición da cidadanía as ferramentas informáticas e de comunicación precisas.

10. Fomento da Educación Ambiental a todos os niveis para promover na sociedade valores e comportamentos compatíbeis coa preservación do medio. Formar e informar especialmente ás Comunidades e propietarios de montes, para promover o sentimento de vencello e identidade positiva entre a veciñanza e o monte.

Unha nova SOGAMA: duplicar o despropósito, e ainda máis

Hai uns dias a Xunta de Galiza anunciaba a decisión de construir unha nova planta incineradora de residuos equivalente á da “Sociedade Galega de Medioambiente” (SOGAMA, de propiedade 51% Xunta de Galiza e 49% Gas Natural-Unión Fenosa) no sur de Galiza. Esta nova planta incide pois na aposta de sempre do PP pola incineración dos Residuos Sólidos Urbanos (RSU) aplicada xa na planta de Cerceda.

Esta nova planta enmárcase no plano de xestión de residuos urbanos (PXRU 2010-2020) aprobado pola Xunta neste ano (1). Este plano, que ven substituír o anterior aprobado no 2007 da Consellaría de Medio Ambiente do PSOE, que non se chegara a executar, resulta moito peor do que o anterior, xa de por si insuficiente. Nada deste plano é salvábel, e serve para perpetuar un statu quo antiecolóxico, despilfarrador e contaminante. Os obxectivos de redución, reciclaxe e compostaxe son absolutamente insuficientes: por exemplo, a redución do 10% na xeración en 10 anos investindo máis de 50 millons de euros, cando a crise por si soa está a baixalos a ese ritmo, ou unha recollida de papel e cartón proxectada para 2020 inferior ao que marca a Directiva europea xa para 2008 (50% frente ao 60%), e onde a aposta pola incineración leva a maior parte dos investimentos: 60% do investimento en infraestruturas e o 48% do orzamento total. Este novo Plano ten sido criticado por todo o ambientalismo galego, presentando alegacións a Federación Ecoloxista Galega (2), que agrupa a maior parte do ambientalismo, ademais das alegacións particulares de ADEGA (3) ou a Sociedade Galega de Historia Natural (4)

Frente a toda a propaganda que difunde e difundirá a Xunta sobre as bondades da duplicación do modelo Sogama, a realidade é que:

O modelo Sogama non recicla: só o 1,7% dos aproximadamente un millón de toneladas de residuos que chegan á planta son reciclados, para un total de reciclaxe do sistema do 8%, onde o 6,3% restante son papel-cartón/vidro que se recicla nos contentores e que non entran en Sogama: case todo o esforzo resulta estar feito pois polos cidadáns.

O modelo Sogama non xera enerxía: a Xunta escúdase na presentación de Sogama como “valorización enerxética”, é dicir, “producimos enerxía e ainda lle sacamos algo ao lixo”, parece dicir. Mas nen se tira enerxía dela nen pode clasificarse como valorización: a planta gasta máis enerxía (507.914Mw) da que xera coa incineración (459.867 Mw), ao precisar consumir gas natural para secar a auga contida nos residuos. A planta non cumpre así os criterios marcados pola lexislación europea para consideralo valorización, que marca un rendimento enerxético mínimo do 0,6; sendo neste caso mesmo negativo.

O modelo Sogama contamina: alén de non reciclar nen xerar enerxía, o que si fai o modelo Sogama é contaminar: a incineración produce cinzas que son clasificadas como residuos perigosos, xerando unhas 50.000 t anuais.

Todos estes datos poden compararse coas plantas de Lousame no Barbanza e mesmo a de Nostián, os outros dous modelos de xestión de RSU existentes no país, e moito máis eficientes: na fracción orgánica hoxe Nostián e Barbanza recollen en Recollida Selectiva Bruta do 60-69% e Recollida Selectiva Neta do 43-45% frente ao obxectivo do 25% de Sogama, no vidro o obxectivo de Sogama é do 60% de recuperación, inferior á Directiva europea para 2008 e que o Barbanza xa supera a día de hoxe (66,9% RSN vidro), etc…

Estamos entón diante dun sistema ecoloxicamente insustentábel e economicamente ruinoso do que se tentou desfacer Unión Fenosa, e que só se mantén mediante o cobro das tarifas aos concellos. A nova planta é ainda capaz de non só de duplicar o despropóstito do modelo de xestión dos RSU, senon de o empiorar: a nova planta será propiedade privada da empresa “Estela Eólica”, que en compensación pola adxudicación de megawatios eólicos comprometeuse en negociacións coa Xunta a erguer esta planta, nun procedimento fechado á concorrencia e dubidosamente legal: a “compensación” pola explotación enerxética do noso país será pois unha nova e poluente incineradora, nun acordo que dificilmente será rentábel, e polo tanto posíbel, ao depender dunha empresa privada (5). E alén de privatizar a xestión do lixo, ademais o goberno Feijóo pretende inaugurar un novo “mercado do lixo”, onde as dúas incineradoras competirían para xestionar os RSU dos concellos, podendo estes elexir a planta á que os enviarían.

As brillantes consecuencias de non cambiar de modelo de xestión de RSU serán pois a duplicación do modelo e polo tanto a duplicación do tamaño do problema, desde o comezo da cadea até o seu fin: nula capacidade de redución na produción de RSU, desincentivación cidadá xa que SOGAMA nada recicla, continuación dun transporte de residuos caro e antiecolóxico, practicamente nula reciclaxe en planta e aterramentos no seu vertedoiro (co seu gasto asociado, como os 10 millóns de euros no perigoso vertedoiro de Areosa asociado á planta de Cerceda), e finalmente máis contaminación atmosférica; tendo que engadir ademais a privatización asociada á nova planta.

Frente a este panorama, urxe activar a resposta social: hai que superar o rexeitamento chamado ”NIMBY” (“Not in my back yard”, é dicir, “non no meu patio traseiro”) de efectos exclusivamente sobre a veciñanza e que leva a discusións estériles sobre emprazamentos da mesma xestión negativa, para trascendelo e focalo como o que é: un problema nacional que requere solucións nacionais, convertendo a oposición á planta tanto nos veciños como no resto do país en consciencia ambiental sobre os problemas deste modelo e as solucións que precisa, moitas de elas xa deseñadas polo ambientalismo galego e que só requeren de vontade política para seren efectivizadas. Debemos pois apostar noutros modelos, xeralmente en cadros de actuación comarcal, e así o debe facer o nacionalismo en aqueles lugares onde acceda ás institucións: as consecuencias non serán máis que positivas: xerarase máis emprego e teremos un sistema de xestión de RSU que será máis ecolóxico e sustentábel: máis redución, máis reciclaxe, menos custos de transporte, menos contaminación atmosférica… e todo iso garantindo o seu carácter público.


(1) http://www.cmati.xunta.es/portal/cidadan/cache/offonce/lang/gl/pid/2854;jsessionid=8A5A9221D990A847B11E5447819AC138.vmprd03

(2) http://ebookbrowse.com/alegacions-feg-plano-residuos-2010-20-pdf-d146624117

(3) http://adega.info/info/090121joomla/files/residuos/Alegacions_definitivas_ADEGA_PXRUG_2010-2020.pdf

(4) http://www.sghn.org/Actuacions_Xeral/Residuos/PXRSU_2010-20.html

(5) http://adega.info/info/090121joomla/ultimas-novas/655-sogama-ii-facendo-politica-ficcion-coa-xestion-do-lixo

Actuando no litoral: ordenar ou prevaricar? (I)

Nestas últimas semanas varias son as polémicas que teñen marcado a axenda con relación a actuacións que se desenvolven ou van desenvolver no litoral galego. Entre elas está a ampliación dos recheos no Porto de Vigo.

No Porto de Vigo, comandado pola sua presidenta Corina Porro (PP), o comezo das obras sobre as instalacións portuarias do Areal foron paralizadas cautelarmente por unha xuíz. O proxecto en cuestión trátase dunha nova ocupación de 50.000 m2 que se realiza sen nengunha avaliación de impacto ambiental. Máis da metade desta actuación consiste nun recheo da ría, sendo o resto da actuación un avance sobre a liña de costa a base de pilotaxe.

Esta nova agresión encádrase nun Porto de Vigo que segue sen PUEP (Plano de Utilización de Espazos portuarios) que defina os usos e crecemento do Porto, algo que legalmente impediría calquer obra até este estar aprobado, e despois de ser declarado ilegal, no veciño porto de Marín-Pontevedra (tamén de interese xeral, e polo tanto dependente de “Puertos del Estado”, Ministerio de Fomento) dun aterro de 300.000m2 en Praceres, condenando a sentenza a varias administracións á reposición do estado orixinal, é dicir, á eliminación deste aterro, algo complexo de executar [1].

A lei é clara respeito a necesidade de aprobación dunha declaración de impacto ambiental neste proxecto. O RD 1/2008, de 11 de xaneiro, que aproba o “Texto Refundido de Lei de Avaliación de Impacto Ambiental de Proxectos” non deixa lugar á dúbida respecto á necesidade deste nun proxecto de actuación portuaria[2]. Alegar que este proxecto (do 2009), por ter unha ocupación menor que outro anterior (do 2004) non precisa del é puro cinismo que tapa a decisión consciente de saltarse a normativa ambiental que exixe que cada proxecto precise da sua avaliación, indo pola via dos feitos consumados.

A paralización non esperada destas obras por unha rápida actuación xudicial (por unha vez favorábel) desatou as iras da presidenta popular e de todo o stablishment mediático e empresarial, que non consinten que alguen cuestione a sua impunidade. O cinismo e a mentira chega ao grao estremo de Corina Porro asegurar que a obra “no es un relleno”, en declaracións ao xornal “La Voz de Galicia” [3]. A Autoridade Portuaria enfréntase ademais á posibilidade, no caso de a obra estar paralizada máis de 6 meses e as adxudicatarias da obra así o reclamar, a unha indemnización por lucro cesante do 6% do importe dunha obra de máis de 30 millóns de euros, ademais do pagamento do xa executado: esa é a xestión que pode apresentar aos vigueses.

Debemos reflexionar sobre como a dereita españolista non ten nengún problema en levar adiante os seus proxectos ainda que foren actuacións perfectamente calificábeis de prevaricación, mentres en casos semellantes onde no máximo existen dúbidas legais, o nacionalismo sexa incapaz de actuar a favor dos intereses populares, como en Massó. Debemos reclamar ademais a necesidade dunha análise sosegada das necesidades do Porto de Vigo (non baseada unicamente nos lucros empresariais), da sua ocupación e da posibilidade de eliminar instalacións que non requiran a súa situación no Porto: compre concebir este como un hub de mercadorias e non como un polígono industrial de naves de empresas. Non se pode consentir que mentres se proclama insistentemente a suposta necesidade de ocupar máis e máis litoral por necesidades de espazo ou calado, creando alarmismo sobre un suposto cataclismo económico se non se acede á chantaxe, non se ordene racionalmente o Porto e a Autoridade Portuaria propoña ocorrencias como hoteis de máis de 100m de altura (con Abel Caballero, PSOE, á fronte do Porto do 2005 ao 2007) ou unha “fonte cibernética” (sic) de 2 millóns de euros por parte da actual presidenta, a popular Corina Porro, que procura desde o Porto preparar o seu asalto á Alcaldia, tal como fixo o PSOE con Abel Caballero.


1 Ver, por exemplo: http://www.gznacion.com/web/noticia.php?id_noticia=16352&id_cat=8

2 O seu artigo 3.1 di: “1. Los proyectos, públicos y privados, consistentes en la realización de obras, instalaciones o cualquier otra actividad comprendida en el anexo I deberán someterse a una evaluación de impacto ambiental en la forma prevista en esta ley”. Nese anexo 1 figura, no “Grupo 6: Proyectos de infraestructuras”, punto d: “Puertos comerciales, pesqueros o deportivos.”

3 http://www.lavozdegalicia.es/galicia/2010/01/10/0003_8217801.htm